ลูก GEN Z ที่พ่อแม่ต้องเข้าใจ

ลูก GEN Z  ที่พ่อแม่ต้องเข้าใจ

“ทำไมลูกติดมือถือขนาดนี้ ถ้าไม่มีเนตจะเป็นอย่างไร?

คำตอบคือ ตายสนิท 

 

เพราะคน GEN Z เกิดมาพร้อมกับการมีมือถือใช้ในชีวิตประจำวันเป็นเรื่องปกติ การไม่มีมือถือจึงเป็นเรื่องที่จินตนาการไม่ออกเลยว่า ชีวิตจะอยู่ได้อย่างไร ไม่เหมือนกับคน GEN X หรือ GEN Y ต้นๆที่เคยผ่านช่วงชีวิตที่ยังไม่มีมือถือหรืออินเตอร์เนตยังโบราณอยู่ เลยมีชีวิตออฟไลน์เป็นอยู่บ้าง นี่ไม่ใช่เรื่องเกินจริง แต่เป็นเรื่องที่ต้องเข้าใจ 

 

ครอบครัวเรามีกี่ GEN

 

Silent Generation

เกิดปี 2471 -2488 (ยุคก่อนสงครามโลกครั้งที่สองจนจบสงครามโลกครั้งที่สองพอดี)

อายุ 92 - 75 ปี วัยของปู่ย่าตายายไปจนคุณทวด

 

Baby Boomer GEN

เกิด 2489- 2507 ยุคหลังสงครามโลกมีประชากรเกิดมาก 

อายุ 74- 56 ประชากรวัยเกษียณและใกล้เกษียณ มีจำนวนมากที่สุด 

 

GEN X 

เกิด 2508 - 2523 เป็นยุคกลางเก่ากลางใหม่ 

อายุ 55 - 40 เป็นวัยที่เป็นพ่อแม่ของคน GEN Z เป็นส่วนใหญ่

 

GEN Y (Millenial) 

เกิด 2524 - 2539 เป็นยุคแห่งการเปลี่ยนแปลงที่ทิศทางยังไม่แน่นอน

อายุ 39 - 24 

 

GEN Z ยุคแห่งการเปลี่ยนแปลงทางข้อมูลข่าวสาร เทคโนโลยี 

เกิด 2540 -  2555

อายุ 23 - 8 

 

GEN Alpha ยุคแห่งเทคโนโลยี 100%

เกิด 2556 - ปัจจุบัน

อายุ 7 ขวบลงมา

 

บ้านที่มีหลายวัยอยู่ด้วยกัน บางครั้งก็เป็นเรื่องสนุกที่ปู่ย่าตาทวด เล่าเรื่องในอดีตแสนนานมาแล้วให้ลูกหลานที่ฟังราวกับเป็นเรื่อง ปาฏิหาริย์ที่คนเราจะใช้ชีวิตอยู่แบบนั้นได้อย่างไรกัน แต่บางครั้งก็ไม่สนุกเมื่อความแตกต่างของ GEN กลายเป็นปัญหาโดยเฉพาะ GEN X VS. GEN Z ในสถาะพ่อแแม่ VS. ลูกนั่นเอง ปัญหาของสอง GEN นี้หนักหนากว่า GEN BABY BOOM ขึ้นไปกับ GEN Y ลงมา เนื่องจาก BABY BOOM คือคนในวัยเกษียณหรือใกล้เกษียณแล้ว ไม่ได้มีความรับผิดชอบโดยตรงลูก ส่วนใหญ่จะเลี้ยงหลานแบบตามใจ ไม่เห็น ไม่คิดว่า การติดมือหรือติดสื่อจะเป็นปัญหาอะไรมากมาย อาจด้วยวัยที่ต้องการพักผ่อนหลังจากตรากตรำทำงานหนักมาตลอดชีวิตแล้วก็ได้

 

ในขณะที่พ่อแม่วัย GEN X คือคนตรงกลางที่รับเอาวัตนธรรม ความคิดแบบคนรุ่นพ่อแม่ แต่ปัจจุบันอยู่ในวัยทำงานที่ต้องเผชิญความเปลี่ยนแปลงอย่างหนัก ความต้องการรักษาสิ่งที่ตัวเองเคยได้ผ่านประสบการณ์แบบนั้นมา กลายเป็นความกดดันสำหรับลูก GEN Z ที่ไม่ได้เข้าใจปริบทสังคม วัฒนธรรมยุคพ่อแม่ แถมเกิดมาในยุคข้อมูลข่าวสารและเทคโนโลยี ที่ทำให้รับรู้เรื่องราวได้หลายแง่มุมมากกว่า จนทำให้กลายเป็นความขัดแย้งระหว่างกัน ยิ่งพ่อแม่ที่คาดหวังจะให้ลูก GEN Z ใช้ชีวิตเจริญรอยตามพ่อแม่มากเท่าไหร่ ยิ่งกลายเป็นปัญหา สร้างรอยร้าวมากขึ้นเรื่อยๆ

 

ข้อมูลของ คน GEN Z ที่พ่อแม่ GEN X ต้องทำความเข้าใจ

 

  • เป็นเด็กยุค “ดิจิตอล” คือการเติบโตมาพร้อมกับการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารทุกชนิดได้ทันที ทำให้เสพติดข้อมูลข่าวสารอยู่ตลอดเวลา ไม่ชอบการตกข่าว
  • มือถือ  สมาร์ทโฟน ถือเป็น อวัยวะ ไม่ใช่อุปกรณ์สื่อสาร  ห่างตัวไม่ได้ เงินหายยังยืมคนอื่นได้ แต่มือถือหายเหมือนแขนขาด
  • มีความต้องการ Connect เชื่อมโยงกับคนอื่นในสังคมแบบออนไลน์อยู่เกือบตลอดเวลา การติดต่อสื่อสารไม่จำกัดขอบเขตสัญชาติ วัฒนธรรม มีความเปิดกว้างสูง
  • ชอบการติดต่อผ่านสื่ออื่นมากกว่าการพบปะ พูดคุยกันตัวต่อตัวจริง ด้วยความเคยชินในการติดต่อสื่อสารแบบสั้นๆ   ผ่านภาพหรือตัวหนังสือทำให้ ไม่คุ้นชินกับการต้องคุยกับคนตัวต่อตัวจริงๆ มักเลี่ยด้วยการเล่นมือถือแทน
  • ชอบการใช้ชีวิตเสมือนจริง มีความสนุกกับเทคโนโลยีใหม่ๆ 
  • เป็นมนุษย์หลายงาน การชอบความรวดเร็วและสนุกกับการเห็นข้อมูลเยอะๆ ทำให้มีความสามารถในการทำหลายๆงานได้พร้อมๆกัน เช่นเปิดหลายหน้าจอเวลาทำงานหรือทำการบ้าน
  • ความอดทนต่ำ สมาธิค่อนข้างสั้น ผลที่เกิดมาจากยุคที่ข้อมูลมาพร้อมกับเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงเร็วมาก ทำให้มีความอดทนต่ำไปด้วย การต้องรอ เกิน 1 นาทีจึงยาวนานเหมือนเป็นชั่วโมง ทำอะไรชอบความรวดเร็วเป็นหลัก
  • มีคำถาม ทำไม อยู่ตลอดเวลา บางครั้งก็ไม่ได้ตั้งใจจะต่อต้าน แต่ความที่เกิดในยุคข้อมูลข่าวสารเต็มไปหมด การบอก อะไรสักอย่างให้เชื่อโดยไม่ได้มีเหตุผลสนับสนุนที่ถูกต้องหรือยอมรับได้มากพอ ทำให้เกิดคำถามอยู่ตลอดเวลาและพร้อมจะตรวจสอบข้อมูล
  • มีแนวโน้มจะเลือกงานที่ได้รับค่าตอบแทนดีกว่างานที่สนใจจริง เนื่องจากเห็นโอกาสอยู่ตลอดเวลา อะไรที่น่าสนใจเข้ามาก็อยากคว้าไว้
  • ไม่ยึดติดกับองค์กรหรืออะไร ไม่ชอบอยู่ที่เดิมๆซ้ำๆ นานๆต้องการอะไรใหม่ อิทธิพลจากการติดเกม เกิดมากับเกมออนไลน์การต้องไปสู่เวเวลต่อไป มีความสำคัญ ถ้าเล่นเกมนี้จบแล้ว เบื่อแล้ว ชนะแล้ว ก็ไม่อยากเล่นซ้ำ ต้องการความท้าทายใหม่ๆ ชอบอะไรใหม่ๆมากกว่า 
  • สนใจความเห็นของคนอื่นสูง พูดตรงๆคือทั้ง ความเห็นของคนอื่นที่มีต่อตัวเองและความเห็นของคนที่มีต่อคนอื่นๆด้วย ด้วยการเติบโตมากับข้อมูล ความคิดเห็นต่างๆก็ถือเป็นข้อมูลประเภทหนึ่งที่อยากจะรู้ โดยเฉพาะความเห็นที่เกี่ยวกับตัวเองจะแคร์เป็นพิเศษ 

 

พ่อแม่ที่เข้าใจ GEN Z จะช่วยพัฒนาให้ใช้ชีวิตอย่างสมดุล

 

ถ้าไม่นับ GEN ALPHA ที่เป็นเด็กที่สุดในตอนนี้ เด็กที่อายุเกิน 10 ปีไปจนวัยรุ่นหรือเรียกได้ว่าเยาวชนทั้งหมดอยู่ใน GEN Z ก็ว่าได้ ส่วนพ่อแม่จะอาจจะเป็นได้ทั้ง  GEN X , GEN Y ก็ตาม โดยเฉพาะ GEN X ต้องเลิกที่จะพยายามคงรูปแบบการดำเนินชีวิตแบบตัวเองในวัยเด็กมาสร้างกรอบ หรือขีดเป็นเส้นทางสำหรับลูกให้เดินตามรอยตัวเองให้ได้ จงเปิดใจและทำใจยอมรับว่า อย่างไรก็ไม่มีวันเป็นไปได้  100% วิถีทางในอดีตแม้ว่าจะเคยสร้างสำเร็จให้กับพ่อแม่มามาขนาดไหน จะไม่ใช่สูตรสำเร็จสำหรับลูก GEN Z อย่างแน่นอน

 

สำหรับพ่อแม่ที่รับเอาความคิดและวิถีของคนรุ่นก่อนลงมาอย่างเข้มข้น อย่าได้รู้สึกผิดต่อคนรุ่นก่อนๆที่ไม่สามารถสืบทอดกิจการหรือวิถีแบบเดิมๆเอาไว้ไม่ได้  ลูกมีวิถีทางในแบบของลูก พ่อแม่ที่เข้าใจจะประคับประคองลูกให้ก้าวเดินอย่างมั่นคงในทางของลูก

 

สิ่งที่ควรฝึกฝนลูก GEN Z เพื่อความสมดุล

 

ลดการเร็วเกินไป จะเรียกว่า ฝึกความอดทนก็ไม่ใช่เสียทีเดียว ความเร็วในที่นี้ จะเป็นการตัดสินใจอะไรแบบเร็วเกินไป เลือกทำ เลือกพูดไวไปจนก่อให้เกิดอันตรายหรือผิดพลาดได้สูง ขาดความรอบคอบ การแชร์อะไรเร็วเกินไปไม่เช็คข้อมูล การตอบกลับด้วยความไวก่อนพิจารณาข้อดีข้อเสียให้ถ้วนถี่ 

 

การฝึกทำอะไรช้าๆ จดจ่อและสังเกต อย่างการเล่นต่อ จิ๊กซอตัวเล็กๆ500 ชิ้นก็จะช่วยเพิ่มความละเอียด ลดความต้องการให้เสร็จเร็วไปได้มาก ชวนเล่นเกมประเภทที่ต้องใช้ความละเอียดก่อนตัดสินใจบ้างอย่าปล่อยให้เล่นแต่เกมใช้ความไวไม่สนใจใครอย่างเดียว

 

ช่วยให้ลูกค้นหาตัวตน ความถนัด เพื่อสร้างความสำเร็จแบบตัวเองได้เร็วขึ้น เด็กๆยุคข้อมูลข่าวสารมีแนวโน้มจะไหลไปเรื่อยๆกับสิ่งตรงหน้าสูง ในโลกดิจิตัล มีอะไรเข้ามานำความสนใจอยู่ตลอดเวลา ทำให้หลุดโฟกัสได้ง่าย รวมไปถึง การเห็นคนอื่นมีงานบางอย่างได้เงินดี มีโอกาสนั้น โอกาสนี้น่าลองไปหมด อยู่ตลอดเวลา ทำให้เสียเวลาไปกับการทดลองเรื่อยเปื่อยได้ ไม่มีที่สิ้นสุด พ่อแม่ควรช่วยลูกไม่ให้จับจดไปเรื่อยๆ หากเจอตัวตนแล้ว ควรส่งเสริมให้จดจ่อเพื่อพัฒนาศักยภาพ โดยให้เรื่องอื่นๆเป็นงานอดิเรกดีกว่า

 

ฝึกวินัย ทำสิ่งต้องทำให้เสร็จทีละอย่าง สืบเนื่องมาจากสมาธิที่ถูกรบกวนได้ง่ายจากการอยู่ในโลกดิจิตัลตลอดเวลา แม้ว่าจะบอกว่าเป็นความสามารถในการทำงานได้หลายๆอย่างๆพร้อมๆกัน ก็ตาม แต่ความเป็นจริงแล้ว งานหลายๆอย่างที่ทำอยู่อาจจะไม่มีงานไหนเสร็จสมบูรณ์ดีจริงๆสักอย่าง ควรฝึกให้ทำงานเสร็จเป็นเรื่องๆไป เสร็จแบบมีสมบูรณ์จริงๆจะดีกว่าปล่อยให้ทำหลายๆอย่าง แต่ไม่ดีสักอย่าง จนเป็นนิสัย

 

ปิดการรับรู้ภายนอก มาสำรวจภายในบ้าง ข้อนี้อาจจะเป็นเรื่องยากที่สุด แต่เป็นเรื่องจำเป็นสำหรับเด็กๆ(จริงๆแล้วก็สำหรับพ่อแม่ที่ติดมือถือหนักด้วยเหมือนกัน) ใช้การสวดมนต์ นั่งสมาธิ การไปวัด เป็นช่วงได้ปิดโลกภายนอกเป็นระยะสั้นๆ เพื่อไม่ให้เกิดการต่อต้าน แต่ใช้ความถี่มาช่วยฝึก เด็ก GEN Z มีแนวโน้มจะอยู่กับข้างนอกตลอดเวลา ไม่ได้เคยสำรวจโลกภายในตัวเองบ้าง โดยเฉพาะการสนใจเรื่องความคิดเห็นของคนอื่นจนมาอิทธิผลต่อตัวเองมากไป ต้องทำให้โลกภายในของลูกแข็งแรง เป็นที่ยึดของตัวเองยามต้องเจอปัญหาให้ได้

 

ไม่ว่าจะ GEN ไหน ในครอบครัว ต่างต้องการความรักการดูแลเอาใจใส่ระหว่างกันทั้งสิ้น แม้จะมีความแตกต่าง แต่สิ่งที่เหมือนกันคือ ความต้องการให้คนที่เรารักมีความสุขในชีวิต ลูกก็อยากให้พ่อแม่มีความสุข แต่ด้วยปริบทในชีวิตต่างกัน คำว่า ความสุขในการใช้ชีวิตของคนก็ต่างไปด้วย หากเข้าใจและหาจุดร่วมไปไปด้วยกัน ความรักจะเอาชนะความต่างระหว่าง GEN ได้ จะ GEN ไหนก็อยู่กันได้อย่างสันติ


 

ข้อมูลอ้างอิงจาก : https://www.mckinsey.com/industries/retail/our-insights/asias-generation-z-comes-of-age

https://constructioncitizen.com/blog/shifting-gears-generation-z-7-things-consider/1908221

teen.mthai.com


 

ลูก GEN Z  ที่พ่อแม่ต้องเข้าใจ

นุกูล ลักขณานุกุล

PERSONALIZE PATHWAY CURRICULUM LEADER

ผู้แปลหนังสือมั่งคั่งระดับตำนาน หนังสือเพื่อมุ่งเข้าใจตัวตน เพื่อปรับตัวให้เข้ากับโลก ในศตวรรษที่ 21