วิธีทำโทษเด็กดื้ออย่างสร้างสรรค์จากโรงเรียนฟินแลนด์

วิธีทำโทษเด็กดื้ออย่างสร้างสรรค์จากโรงเรียนฟินแลนด์

"ลูกดื้อจังเลยค่ะ ทำอย่างไรดี"

"ลูกไม่เชื่อฟังเลยไม่รู้จะจัดการอย่างไรแล้ว"

จากเสียงที่ได้ยินมาแบบนี้ก็เลยขอยกเรื่องนี้มาเล่าสู่กันฟัง

 

เมื่อปลายปีที่แล้ว ผมได้มีโอกาสไปดูงานการเรียนการสอนของโรงเรียนที่ประเทศฟินแลนด์ ได้พบมุมนึงที่อยากจะมานำเสนอถึงเรื่องของการเรียนการสอนที่ส่งเสริมให้เกิดแนวคิด เกิดจินตนาการ สร้างความมั่นใจในตัวเอง และที่สำคัญสร้างนิสัยการเรียนรู้ตลอดชีวิต ในส่วนนี้การเรียนรู้ตรงนี้ ไม่ใช่แค่เด็กที่ต้องเรียน คนที่สำคัญอีกคนนั่นก็คือพ่อแม่

 

คนฟินแลนด์จัดการอย่างไรกับเด็กดื้อ 

 

ก่อนอื่นต้องมาให้นิยามกันก่อนว่าเด็กดื้อแปลว่าอะไร เพราะสิ่งที่ชาวฟินแลนด์ทำนั้น คือให้อิสระในความคิด แต่ให้มีวินัยในชีวิต และสอนให้รู้จักเวลา แนวทางการสร้างวินัยของเขาเป็นแนวที่เรียกว่าการสร้างวินัยเชิงบวก เน้นให้เด็กได้ปลดปล่อยพลังทั้งทางกายและจิตใจ ถ้าเด็กดื้อคือการที่ไม่ยอมอยู่นิ่งๆ นานๆ อันนี้ พ่อแม่ต้องทำความเข้าใจใหม่ เพราะที่ฟินแลนด์การออกแบบการใช้ชีวิตของเด็กนั้น จะมีการปรับเปลี่ยนตลอดเวลา ตารางกิจกรรมของเขานั้นจะสลับกันตลอดเลย 40 นาทีนี้อยู่ในห้องเรียน อีก 40 นาที ออกไปเล่นในสนาม หมดเวลาเข้ามาในห้องเรียนใหม่ สลับไป คำถามคือ เด็กคนนึงจะอยากหนีออกไปข้างนอกทำไมในเมื่ออีก 40 นาทีก็ได้ไปแล้ว และเมื่อฝึกแบบนี้เค้าก็จะรู่คุณค่าของเวลา จากนั้นสิ่งที่เราได้ไปเจอก็คือ การทำงานฝีมือ การทำงานช่าง ถึงตะชอบหรือไม่ชอบก็ตามของเด็ก ป.3 ที่ใช้เลื่อยตัดไม้ด้วยตัวเอง ตอกตะปูติดกาว ใช้อุปกรณ์ทุกอย่างแบบเดียวกับผู้ใหญ่ พร้อมใส่อุปกรณ์ป้องกันอันตรายเพื่อความปลอดภัยอยู่ทั้งตัว ซึ่งการทำงานแบบนี้ก็เป็นการสอนให้รู้จักรับมือกับสถานการณ์จริง มีโอกาสที่จะงานผิดพลาด สิ่งที่เค้าสอนกันก็คือ พลาดก็ไปหยิบชิ้นใหม่ และจงตั้งใจมากขึ้น และสิ่งสุดท้ายเลยที่ทำให้เด็กทุกคนดูเหมือนจะไม่ดื้อเลย เพราะว่า ตอนจบคลาส คุณครูก็จะมาชวนคุยว่าวันนี้รู้สึกอย่างไร ได้เรียนรู้อะไรบ้าง ชอบ ไม่ชอบตรงไหน มีแนวคิดอย่างไร เมื่อเด็กได้แสดงออกทั้งทางร่างกายและความคิด ตลอดเวลาพร้อมกับมีผู้รับฟังอยู่ แล้วทำไมเค้าจึงจะต้องแสดงอาการขัดแย้งผู้ใหญ่ สิ่งที่เราต้องคิดกันให้ดีว่า จริงๆแล้ว เด็กดื้อแปลว่าไม่ทำตามเรา แค่นั้นใช่หรือไม่ หรือเพราะเค้าต้องการแสดงความเป็นตัวเอง แต่เราต่างหากที่ไม่เคยเปิดโอกาสนั้นให้กับเขา

 

อีกส่วนหนึ่ง ถ้าหากว่าเป็นเด็กวัยรุ่นที่ฮอร์โมนเริ่มที่จะพลุ่งพล่าน การแสดงออกก็จะเปลี่ยนไป หากหงุดหงิด ไม่พอใจ เค้าก็มีพื้นที่ให้ระบายวิธีการง่ายๆก็คือ ในพื้นที่การเรียนการสอน ก็จะมี กระสอบทราย ใช่ กระสอบทรายสำหรับชกมวยนี่ล่ะ กับบาร์เหล็กเอาไว้โหน หงุดหงิดนัก โมโหจัด ก็ไปเลย ไปเอาแรงออก เหนื่อยแล้วก็กลับมาทำงานต่อ กลับมาเรียนต่อ เพราะอารมณ์มันขึ้นได้ ก็ไปหาทางระบาย ไม่ใช่มาเก็บงำไว้ แล้วก็กลายมาเป็นอาการของคนเก็บกด

 

ถ้าเราเข้าใจในพื้นฐานความเป็นมนุษย์ เข้าใจว่าทำไมเขาจึงต้องทำแบบนั้น และให้โอกาสเค้าได้แสดงออก พร้อมรับฟังพวกเขาอย่างตั้งใจ ก็คงเหลือคำถามสุดท้ายเค้ายังใช่เด็กดื้อในสายตาเราอีกหรือไม่

วิธีทำโทษเด็กดื้ออย่างสร้างสรรค์จากโรงเรียนฟินแลนด์

นุกูล ลักขณานุกุล

PERSONALIZE PATHWAY CURRICULUM LEADER

ผู้แปลหนังสือมั่งคั่งระดับตำนาน หนังสือเพื่อมุ่งเข้าใจตัวตน เพื่อปรับตัวให้เข้ากับโลก ในศตวรรษที่ 21