5 สิ่งย้อนแย้งที่ทำให้ห้องเรียนมีประสิทธิภาพ

5 สิ่งย้อนแย้งที่ทำให้ห้องเรียนมีประสิทธิภาพ

โลกใบนี้เต็มไปด้วยความย้อนแย้งครับว่าแต่ ‘ความย้อนแย้ง’ คืออะไรล่ะ


ความย้อนแย้ง (Paradox) หมายถึง สองสิ่งที่ดูเผิน ๆ เหมือนขัดแย้งกันเองแต่ทว่ามันดำรงอยู่ในคน ๆ เดียวกัน หรือ พื้นที่เดียวกัน เช่น เธอเป็นคนรักสันโดษที่ชอบเข้าสังคม หรือ การที่ใครสักคนต้องการความมั่นคงแน่นอนและความตื่นเต้นแปลกใหม่ไปพร้อม ๆ กัน เป็นต้น 
 

โลกที่เราทุกคนอาศัยอยู่ร่วมกันถูกขับเคลื่อนด้วยความย้อนแย้งนับหมื่นนับแสน เพราะแท้จริงแล้วมันคือการอยู่ร่วมอย่างไม่แบ่งแยกของสองขั้วตรงข้ามเช่นเดียวกับ ‘หยิน-หยาง’ ตามที่เต๋าว่าไว้ ไม่ว่าคุณจะเป็นครู พ่อ แม่ หรือผู้สร้างสรรค์การเรียนรู้ให้เด็ก ๆ ความรู้เรื่องความย้อนแย้งก็เป็นสิ่งสำคัญ เพราะในห้องเรียนที่มีพลัง มีคุณภาพ และมีประสิทธิภาพ จำเป็นจะต้องมีองค์ประกอบของความย้อนแย้งทั้ง 5 ประการ ดังนี้

 

1. มีขอบเขตชัดเจน และ เปิดกว้างอย่างอิสระ
มีเป้าหมายหรือทิศทางที่ชัดเจนเกี่ยวกับสิ่งที่จะเรียนรู้ร่วมกัน แต่ก็เปิดกว้างพอที่จะให้ทุกคนได้เสาะสำรวจถึงเส้นทางใหม่ ๆ เปรียบเหมือนการมีจุดหมายปลายทางที่แน่นอน แต่ยืดหยุ่นในเรื่องเส้นทางตลอดจนวิธีเดินทางไปสู่จุดหมายนั้น
 

2. มีความปลอดภัย และ กระตุ้นเร้าท้าทาย
ห้องเรียนควรเต็มไปด้วยมิตรภาพ ความอบอุ่น ปลอดภัยทั้งทางกายภาพและทางอารมณ์ความรู้สึก แต่เพื่อไม่ให้เกิดความเฉื่อยเนือยหรือง่วงงุนก็จำเป็นต้องมีสิ่งกระตุ้นเร้าท้าทายให้ผู้เรียนตื่นตัวและอยากจะสำรวจเส้นทางใหม่ ๆ ด้วย
 

3. มีทั้งเสียงของปัจเจก และ เสียงของกลุ่ม
ความท้าทายของผู้นำในห้องเรียนคือการเชื้อเชิญให้ปัจเจกชนส่งเสียงของตัวเองออกมา ทั้งสิ่งที่เขาคิด รู้สึก มุมมอง ประสบการณ์ ในขณะเดียวกันก็ต้องรับฟังเสียงของกลุ่มทั้งกลุ่มด้วย ฟังให้ได้ยินเสียงร่วมของกลุ่ม รวมถึงได้ยินในสิ่งที่ปัจเจกและกลุ่มไม่ได้พูดออกมาด้วย
 

4. มีพื้นที่ให้ประสบการณ์ และ วิชาการ
การยึดวิชาการมากเกินไปทำให้สิ่งที่เรียนแห้งแล้งไม่มีชีวิต ส่วนการสนใจแต่ประสบการณ์ก็อาจทำให้ความรู้ความเข้าใจของคนในกลุ่มไม่สามารถเชื่อมโยงกับภูมิปัญญาของโลกได้ สิ่งสำคัญคือการให้พื้นที่ทั้งสองส่วนอย่างสมดุล
 

5. มีทั้งคำพูดและความเงียบ
แม้ว่าการสนทนา ถาม ตอบ และแลกเปลี่ยนด้วยคำพูดจะเป็นสิ่งสำคัญในการเรียนรู้ แต่ห้องเรียนก็ควรมีพื้นที่ให้ความเงียบด้วย (ไม่ใช่ความเงียบที่เกิดจากการใช้อำนาจบีบบังคับแต่คือความเงียบที่เกิดจากความสมัครใจ) มีเด็กหลายคนที่สบายใจที่จะอยู่ในความเงียบ และในหลายกรณีความเงียบก็เป็นห้วงเวลาที่ดีที่ทุกคนจะได้ใคร่ครวญกับตัวเอง

 

ความย้อนแย้งไม่ใช่เรื่องที่เข้าใจยาก หากเราสามารถถอยออกมามองในมุมกว้างได้ เพราะอย่างที่ผมบอกไปตั้งแต่ต้นว่า “โลกเราดำรงอยู่และขับเคลื่อนด้วยความย้อนแย้ง” จริง ๆ ครับ

5 สิ่งย้อนแย้งที่ทำให้ห้องเรียนมีประสิทธิภาพ

ครูเวย์ - เวสารัช โทณผลิน

EDUCATOR

The Outlaw Educator นักสร้างสรรค์การเรียนรู้ผู้แหกทุกกฎกรอบ และเป็นผู้ก่อตั้งองค์กรไม่แสวงกำไรที่สร้างสรรค์พื้นที่ในการเรียนรู้เรื่องชีวิต ในชื่อ "ขบถเรียน"